نکسوفید به عنوان یکی از قطعات پازل سبک زندگی سالم،به ما کمک میکنه تا مکمل تخصصی خودمونو بشناسیم
نکسوفید به عنوان یکی از قطعات پازل سبک زندگی سالم،به ما کمک میکنه تا مکمل تخصصی خودمونو بشناسیم
پروبیوتیکها, به عنوان میکروارگانیسمهای زندهای که مصرف آنها در مقادیر کافی میتواند برای سلامت میزبان مفید باشد, در سالهای اخیر به یکی از موضوعات مهم تحقیقات علمی و صنایع غذایی تبدیل شدهاند. این ترکیبات که عمدتاً شامل باکتریها و مخمرها هستند, در برخی مواد غذایی تخمیری و مکملهای غذایی یافت میشوند. پژوهشها نشان میدهد که پروبیوتیکها میتوانند نقش مهمی در بهبود گوارش, تقویت سیستم ایمنی و مدیریت برخی بیماریها ایفا کنند, اگرچه شواهد علمی درباره اثربخشی آنها هنوز در حال تکمیل است.
مقدمه
پروبیوتیکها به عنوان «باکتریهای مفید» یا «میکروارگانیسمهای دوستدار سلامت» شناخته میشوند. انجمن علمی بینالمللی پروبیوتیکها و پریبیوتیکها آنها را موجودات زندهای تعریف میکند که در صورت مصرف کافی، فوایدی برای بدن به همراه دارند. این ارگانیسمها معمولاً در دستگاه گوارش فعالیت میکنند و به حفظ تعادل میکروبیوم روده کمک مینمایند.
پروبیوتیکها نباید با پریبیوتیکها (فیبرها و کربوهیدراتهای پیچیدهای که غذای باکتریهای مفید هستند) و یا پستبیوتیکها (محصولات حاصل از میکروبهای مرده یا متابولیتهای آنها) اشتباه گرفته شوند. گاهی ترکیب پریبیوتیک و پروبیوتیک به شکل مکملهای سینبیوتیک ارائه میشود که هر دو اثر را با هم دارند.
شناسایی و انواع پروبیوتیکها
پروبیوتیکها بر اساس جنس، گونه و سویه مشخص میشوند. برخی از رایجترین گونهها عبارتاند از:
لاکتوباسیلوس
بیفیدوباکتریوم
ساکارومایسس بولاردی
استرپتوکوک و انتروکوکها
باسیلوس
هر کدام از این گونهها ویژگیهای متفاوتی دارند و بسته به سویه، اثراتشان بر بدن میتواند متغیر باشد.
منابع پروبیوتیکها
الف) غذاها
ماستهای تخمیری حاوی کشت زنده
کفیر
پنیرهای تخمیری
سبزیجات تخمیر شده مثل کیمچی یا ترشی کلم
البته باید توجه داشت که همه مواد غذایی تخمیری الزاماً پروبیوتیک واقعی ندارند.
ب) مکملهای غذایی
مکملهای پروبیوتیکی در قالب کپسول، پودر یا نوشیدنی ارائه میشوند. این مکملها ممکن است تنها یک سویه یا ترکیبی از چند سویه باشند. میزان پروبیوتیکها معمولاً با واحد CFU (واحد تشکیل کلونی) روی بستهبندی درج میشود.
نقش پروبیوتیکها در سلامت
تحقیقات نشان داده است که پروبیوتیکها میتوانند در پیشگیری یا مدیریت برخی بیماریها نقش داشته باشند. مهمترین حوزههای مورد بررسی عبارتاند از:
1. اسهال عفونی حاد کودکان
برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف پروبیوتیکهای خاص میتواند مدت زمان اسهال را کاهش دهد. این موضوع بیشتر در کشورهای در حال توسعه مورد توجه است.
2. اسهال ناشی از آنتیبیوتیک (AAD)
مصرف آنتیبیوتیکها تعادل میکروبی روده را بر هم میزند و خطر اسهال را افزایش میدهد. شواهدی وجود دارد که آغاز مصرف پروبیوتیک همزمان با آنتیبیوتیک میتواند خطر بروز AAD را کاهش دهد.
3. انتروکولیت نکروزان (NEC) در نوزادان نارس
پروبیوتیکها در برخی موارد به کاهش خطر NEC کمک کردهاند، اما نگرانیهای ایمنی نیز وجود دارد؛ بنابراین استفاده بالینی آنها هنوز با احتیاط انجام میشود.
4. بیماریهای التهابی روده (IBD)
پروبیوتیکها ممکن است در کولیت اولسراتیو مؤثر باشند اما در بیماری کرون نتایج قوی و اثباتشدهای وجود ندارد.
5. سندرم روده تحریکپذیر (IBS)
برخی محصولات پروبیوتیک میتوانند تعادل باکتریهای روده را بازگردانده و علائم IBS مانند نفخ، درد شکمی و تغییرات دفع را کاهش دهند.
6. هیپرکلسترولمی
برخی سویههای خاص در مطالعات کاهش خفیف کلسترول LDL و کلسترول کل را نشان دادهاند. البته این یافتهها هنوز قطعی نیستند.
7. چاقی و مدیریت وزن
میکروبیوم روده در تنظیم وزن نقش دارد. برخی تحقیقات نشان دادهاند که پروبیوتیکها میتوانند بر کاهش وزن اثر بگذارند، اما شواهد همچنان محدود است.
ملاحظات ایمنی
پروبیوتیکها عموماً برای افراد سالم بیخطر هستند. عوارض احتمالی آنها شامل نفخ یا ناراحتیهای گوارشی خفیف است. با این حال، در افراد با سیستم ایمنی ضعیف یا بیماران شدیداً بدحال، مصرف پروبیوتیک ممکن است خطر عفونت ایجاد کند.
انتخاب پروبیوتیک مناسب
برای انتخاب یک پروبیوتیک کارآمد، توجه به نکات زیر ضروری است:
بررسی سویههای درجشده روی برچسب
بررسی تعداد CFU مناسب
توجه به تاریخ انقضا و نحوه نگهداری
انتخاب محصولاتی که دارای پشتوانه مطالعات بالینی هستند
جمعبندی
پروبیوتیکها ابزار نوینی برای ارتقای سلامت گوارشی و سیستم ایمنی محسوب میشوند. اگرچه فواید آنها در برخی بیماریها مانند اسهال ناشی از آنتیبیوتیک یا سندرم روده تحریکپذیر روشنتر است، اما هنوز در بسیاری از حوزهها به تحقیقات بیشتر نیاز داریم. انتخاب درست محصول و مصرف در شرایط مناسب میتواند کلید بهرهمندی از فواید واقعی پروبیوتیکها باشد.
در بیشتر افراد سالم، پروبیوتیکها ایمن و مفید هستند. اما بیماران با سیستم ایمنی ضعیف باید با پزشک مشورت کنند.
معمولاً توصیه میشود پروبیوتیکها همراه غذا یا بلافاصله بعد از غذا مصرف شوند تا در برابر اسید معده مقاومت بیشتری داشته باشند.
بله، اما بهتر است با فاصله چند ساعته مصرف شوند تا اثرگذاری هر دو حفظ شود.
